berriak

• Udalak lehentasuna emango die ikastetxeei eta, bereziki, haurreskoletakoei, haurren ongizatea bermatzeko

Amurrioko Udalak udal-eraikinen Klimatizazio Plana egingo du, instalazio publikoak bero-boladak gero eta ohikoagoak eta gogorragoak diren egoerara egokitzeko. Neurri horren bidez, udal-espazioak prestatu nahi dira klima-errealitate jakin baterako; izan ere, errealitate hori ezin da ezohikotzat jo, eta, ziur asko, errepikatu egingo da datozen urteetan.

Ikastetxeko ikasleen gurasoen kezkaren aurrean, Herritarren Segurtasunerako zinegotzi Monika Arbaizak adierazi duenez, "oso ondo ulertzen dugu gurasoen kezka. Partekatzen dugu eta geure egiten dugu. Haur txikienen ongizateaz ari garenean, ezin gara irtenbide puntualekin konformatu. Epe luzerako ikuspegiarekin jokatu behar dugu, gure eraikinak aldatu den errealitate klimatiko batera egokitzeko".

Alde horretatik, Udalak lehentasuna emango dio udal-ikastetxeak klimatizatzeari, eta, bereziki, haurreskolak klimatizatzeari, tenperatura altuen aurrean biztanle ahulenek erabiltzen dituzten guneak baitira.

Estrategia horren barruan, 2026ko udal aurrekontuek 100.000 euroko partida jasotzen dute haurreskoletan inbertsioak egiteko. Duela hilabete inguru Udalak eta Tipi Tapa Haurreskolaren koordinazioak egindako bileran, adierazi zen hornidura horrek aukera emango duela ikastetxeko leihoak aldatzeko, haien energia-eraginkortasuna eta ikasgeletako erosotasun termikoa hobetzeko.

Tantaka haurreskolaren kasuan, Udala aztertzen ari da, ikastetxeko zuzendaritzarekin batera, zein den jarduerarik egokiena bere behar espezifikoei erantzuteko eta umeentzako baldintza ezin hobeak bermatzeko.

Jarduera horiek klima-aldaketara egokitzeko udal-estrategiaren barruan sartzen dira. Estrategia horrek erreferentziazko udalerri bihurtu du Amurrio, eta hainbat ekimen abiarazi ditu, hala nola klima-babeslekuen sarea.  Udalak ildo horretan aurrera jarraitzeko konpromisoa berresten du orain, eta, horretarako, tenperaturen igoeraren ondorioetatik bereziki pertsona ahulenak babestuko dituzten neurriak bultzatzen ditu.

Amurrioko alkate Txerra Molinuevok honakoa adierazi du: "Amurriok babes klimatikoan erreferente izaten jarraitzea nahi dugu. Babesleku klimatikoen sarea urrats garrantzitsua izan da, baina orain gure eraikin publikoak egokitzen jarraitu behar dugu, espazio seguruak eta erosoak izan daitezen urte osoan zehar. Udalerriaren bizi-kalitatean eta etorkizunean egindako inbertsioa da".

• Herritarren inplikazioa funtsezkoa da tigre eltxoaren ugalketa prebenitzeko eta udalerrian foku berriak detektatzeko.

Amurrioko Udalak aurten ere bat egin du Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak, Neiker-ekin eta Euskadiko hainbat udalerrirekin lankidetzan, tigre-eltxoa zaintzeko eta kontrolatzeko bultzatu duen kanpainarekin. Ekimen honen helburua da espezie inbaditzaile horren presentzia goiz detektatzea eta lurraldean zabaltzea prebenitzea.

Tigre-eltxoaren zaintza autonomia-erkidego mailako estrategia koordinatu baten parte da. Estrategia horren bidez, eltxoaren eboluzioa jakin daiteke, eta modu eraginkorrean jardun daiteke eltxoa dagoen eremuetan. Baterako lan horri esker, osasun publikoa babesten eta intsektu horri lotutako arriskuak minimizatzen laguntzen duen etengabeko jarraipena egiten da.

Prebentzioa etxean hasten da

Herritarren laguntza funtsezko tresna da tigre eltxoaren ugaritzea saihesteko. Intsektu honek ur pilaketa txikiak aprobetxatzen ditu ugaltzeko, eta, horregatik, garrantzitsua da aldizka lorategiak, terrazak eta kanpoko espazioak berrikustea.

Gomendatutako neurrien artean daude ura pilatu dezaketen ontziak hustea, erreten eta hustubideak garbi mantentzea, animalien edontzietako ura sarri berritzea eta etxebizitzen inguruan ur geldia dagoen edozein puntu saihestea. Era berean, eltxo-sareak jartzea lagungarria izan daiteke etxe barruan gutxiago egon daitezen.

“Herritarren laguntza ezinbestekoa da Amurrio ingurune osasungarri gisa mantentzeko eta foku posibleen aurrean bizkor jarduteko. Prebentzio-neurri erraz batzuen bidez, haien presentzia murriztu dezakegu, eta Amurrion bizi garen pertsona guztien osasuna babestu”, adierazi du Estibaliz Sasiain Amurrioko Udaleko Ingurumen-zinegotziak.

Nola lagundu detekzioan

Herritarrek ere lagundu dezakete Mosquito Alert aplikazioaren bidez, telefono mugikorretik tigre eltxoaren balizko begiztatzeen berri emateko tresna. Informazio hori oso erabilgarria da zaintzaren ardura duten erakundeentzat, foku berriak identifikatzen laguntzen baitu eta espeziearen jarraipena hobetzen baitu.

Nola identifikatu tigre eltxoa

Tigre-eltxoa (Aedes albopictus) tamaina txikiagatik eta gorputzean eta hanketan dituen zerrenda zuriengatik bereizten da. Beste eltxo-espezie batzuk ez bezala, aktibo egoten da egunez, batez ere goizeko lehen orduan eta arratsaldearen amaieran.

Ziztadak deserosoak izan daitezke eta hantura edo azkura eragin dezakete. Ziztada izanez gero, kaltetutako gunea urez eta xaboiz garbitzea, hotz lokala jartzea eta hazka ez egitea gomendatzen da. Erreakzio larriren bat edo sintoma kezkagarriren bat izanez gero, osasun-profesional bati galdetzea komeni da.

Amurrioko Udalak herritarren osasunarekin eta ongizatearekin duen konpromisoari eusten dio, eta aktiboki parte hartzen du gure inguruan tigre-eltxoaren hedapena kontrolatzen laguntzen duten prebentzio eta zaintza ekimenetan.

Informazio gehiago, webgunean https://www.euskadi.eus/informacion/mosquito-tigre-aedes-albopictus/web01-a2inform/es/

• Udala aterpe klimatikoen sarean sartu da, eta udako igerilekuak 21:00ak arte egongo dira zabalik, sorospen-zerbitzua indartuta.

Aurten ere, Amurriok Vespa velutinaren tranpa-kanpaina hasi du, Asiako liztorra izenez ezagutzen dena. Horretarako, Arabako Foru Aldundiko Ingurumen Sailak emandako materialak banatuko ditu Udalak erlezainen eta beste herritar batzuen artean, liztor nagusiak harrapatzen laguntzeko. Horrela, kolonia berrien kopurua murriztuko da eta espezie inbaditzaile horren populazioa kontrolatuko da. Izan ere, espezie inbaditzaile hori biodibertsitatearen galeraren erantzulea da, eta erlezaintza- eta fruta-ekoizpena murriztu egiten du, besteak beste.

Tranpak

Tranpak martxoan hasiko dira eta maiatzaren 15ean amaituko dira.

Aurreko urteetako kanpainetako tranpak dituztenen artean banatuko da. Gailuak interesdun berriei emango zaizkie, kaltetutako guneetan jar ditzaten, eta tranpa batez, kako batez eta erakarlez osatuta daude.

Jasotzeko ordutegia: 8:00etatik 11:00etara, martxoaren 28ra arte.

Uretatik hurbil

Tranpak, ahal dela, ur-puntuetatik, erriberetatik, fruta-arboletatik, erlauntzetatik edo aurrez kaltetutako guneetatik hurbil jarri beharko dira. Tranpen barruan disoluzioa erakargarria jarriko da, eta bi astean behin aldatu beharko da.

Tranpa-gailuak ematearekin batera, harrapaketa-fitxa bat emango da, eta bertan bete beharko dira tranpa jarri den lekuaren datuak, baita harrapatutako liztor asiarraren eta beste intsektu batzuen aleen kopurua ere. Fitxa hori tranpa-kanpaina amaitutakoan entregatu behar da.

Tranpa kanpaina udaberriarekin batera hasten da beti, orduan hasten baita Asiako liztorraren ugalketa zikloa. Garai honetan, udazkenean ernaldutako erreginak negua pasa duten gordelekuetatik atera eta habia primario, txiki eta babestuak sortzen hasten dira.

• Amurriok erreferentziazko udalerri gisa parte hartu du Ihobek antolatutako jardunaldian. Bertan, klima-babeslekuen esperientzia eta tenperatura altuei aurre egiteko prebentzio-neurriak azaldu ditu.

Amurrioko Udalak Euskadiko Babesleku Klimatikoen Sarearen jardunaldi presentzialean parte hartu zuen atzo. Gasteizko Artium museoan egin zen, eta Ihobek antolatu zuen. Bertan, udalerriko klimaren babeslekuen sarea ezartzen eta aktibatzen izandako esperientzia azaldu zuen.

Jardunaldian, Euskadiko Babesleku Klimatikoen Sarea aurkeztu da. Ekimen honen helburua da lurralde osoan zabaltzea herritarrentzat irisgarriak, doakoak eta ezagunak diren espazioen sarea, populazioa babesteko klima-aldaketak eragindako tenperatura-igoeraren aurrean. Gainera, “Euskadiko Babesleku Klimatikoen Sarea. Toki-erakundeentzako irizpide teknikoak” argitalpena aurkeztu da, baliabide hori duten udalerrien esperientzia praktikoak jasotzen dituena.

Testuinguru horretan, Amurrio bere esperientzia partekatzera gonbidatutako herrietako bat izan da. Saioan, aktibaziorako udal-protokoloa zehaztu da. Protokoloa tenperatura altuengatik alertak ematen direnean jartzen da martxan, eta udal-zerbitzuen arteko koordinazioa eskatzen du, prestatutako espazioen irekiera eta funtzionamendua bermatzeko, bai eta herritarrei informazioa eta gomendioak zabaltzea ere.

Amurrioko klima-babeslekuen sarea Udal Liburutegiak, Kultur Etxeak, Nagusien Etxeak, Udal Kiroldegiak (atondoaren inguruan) eta udako igerilekuek (65 urtetik gorakoentzat eta haurdun dauden emakumeentzat) osatzen dute. Gune horiek leku fresko eta seguruak eskaintzen dizkiete herritarrei bero handiko garaietan, eta arreta berezia eskaintzen diete adinekoei, haurrei eta gaixotasun kronikoak dituztenei.

Ekipamendu horiez gain, Udalak bultzatutako kanpainak informazio eta sentsibilizazio neurriak jasotzen ditu, hala nola, aterpeen seinaleztapen espezifikoa, erabilgarri dauden espazioen mapa bat egitea eta WhatsApp, udal webgune eta sare sozialen bidez abisuak emateko sistema bat, tenperatura altuengatik alertak aktibatzen direnean.

Ingurumeneko zinegotzi Estibaliz Sasiainek nabarmendu duenez, “Amurriok jardunaldi honetan parte hartzeak agerian uzten du klima-aldaketaren ondorioetara egokitzeko eta herritarrak babesteko aspalditik egiten ari garen lana. Klima-babeslekuak tresna sinple eta eraginkorra dira, eta lehendik dauden azpiegiturez baliatzen dira bero-boladetan espazio seguruak eskaintzeko. Gure esperientzia beste udalerri batzuekin partekatzea gero eta beharrezkoagoa izango den babes sarea ikasten eta indartzen jarraitzeko aukera ere bada”.

Parte-hartze horrekin, Amurrioko Udalak klima-aldaketara egokitzeko eta herritarren ongizatea hobetzeko neurriak martxan jartzeko konpromisoa berretsi du.

Amurrioko Udalak, Ingurumena Kudeatzeko Europar Batasuneko EMAS Sistema du ezarrita 2003. urteaz geroztik. 2023an berritu egin du ziurtagiri hori, eta bere Ingurumen-Adierazpena eskuragarri dago jada. AENORek ikuskatu eta balioztatu du dokumentua, eta herritar eta alde interesatu guztiek Amurrioko Udalak 2022an gauzatutako ingurumen-jarduera ikus dezakete.

https://udala.amurrio.eus/cas/servicios/medio-ambiente-y-cambio-climatico/emas

Amurrioko Udalaren Lurralde Eremuan Ingurumena Kudeatzeko Sistemaren jarraipena egiteko gauzatu zen kanpo-auditoretzan ez zen sistemarekin bat ez zetorren ezer antzeman. Auditoretza-enpresaren txostenean sistemaren indargune hauek nabarmentzen dira:

• Zuzendaritzaren eta bere taldearen konpromisoa Ingurumenarekin eta Ingurumena Kudeatzeko Sistemarekin.
• Garapen jasangarrirako Nazio Batuen 2030 Agenda eta estrategian, kudeaketa-sisteman eta arloko jarduera eta zerbitzuetan GJHak hartzen dira kontuan.
• Ingurumen-Adierazpena: helburuaren, jomugen eta ekintzen trazabilitatea GJHekin, DRSen (Herri Administrazioa, Nekazaritza eta Hondakinen Kudeaketa) berariazko adierazleekin eta ingurumen arloko jardunbide hobeekin.
• Udal-baratzak kudeatzeko tresna informatikoen (GIS) erabilera, operazio-kontrola eta ingurumen-kudeaketa hobetzeko

Eta hobetzeko aukerak:

• Kudeaketa-Sistema beste udal-kokaleku batzuetara zabaltzea.

Erakundearen etengabeko hobekuntzaren eta ingurumen-portaeraren ebaluazioari dagokionez, hurrengoa nabarmendu behar da:

• 2023an jasotako Ingurumen-Adierazpenean jasotzen diren 15 adierazleetatik, soilik adierazle zuzen bat eta zeharkako hiru bilakatu dira negatiboki 2022ko Ingurumen-Adierazpenarekin alderatuta.
• Azpimarratzekoa da, bere ingurumen-portaera hobetzeko, erakundeak Administrazio Publikoaren, Nekazaritzaren eta Hondakinen Kudeaketaren DRSetatik ateratako adierazle espezifiko asko (konparazio-parametroekin) eta ingurumen-jardunbide hobeak hartu dituela kontuan.